Aktualne wydanie

Wydanie nr 5/2018 (60)

W stulecie niepodległości

10
Instytut radowy – nieznany pomnik Mieczysław T. Starkowski
14
Wspomnienia Stanisława z Kondratowiczów Nowicka
17
Adwokat prawdy. Dr Józef Putek Elżbieta Romanowska

Wehikuł czasu

20
Maj Michał Komuda

Kalendarz

24
Ślub Anny Jagiellonki, 1 maja 1576 r. Jacek Krochmal

Temat miesiąca

26
Konfederacja barska Zofia Zielińska
30
W imię wiary i wolności, rozmowa prof. Richardem Butterwickiem Małgorzata Żaryn
34
Stolica apostolska a konfederacja Wojciech Kęder

Felietony

37
Czwarte imperium Grzegorz Górny
45
1929 Paweł Skibiński
65
Blask Akwizgranu Marek Jurek
73
Polacy na żużlu Ryszard Czarnecki
73
Mara Feliksa Kona Piotr Skwieciński
84
Nadrobimy? Paweł Kowal
95
Czarne złoto Antoni Dudek
98
Zamek Nijo-jo Andrzej Skwarczyński

Bitwa miesiąca

38
Ruch oporu „Wielkopolski Walczącej” 1655–1659 Bartosz Staręgowski

Dusza kontusza

42
Sefer muratowicz. Polski dyplomata na dworze perskiego szacha Henryk Litwin

Zdarzyło się

46
Varian Fry. Amerykański anioł Wojciech Osiński
49
Homoseksualiści w resorcie Przemysław Benken
52
Seryjny samobójca Patryk Pleskot

Prasport

54
Futbolowe przekręty Grzegorz Majchrzak

Terytorium

57
Wileńska odyseja Krzysztof Bukowski

Polonia

60
Żołnierze andersa przeciw antysemityzmowi Piotr Kardela

Ziemiaństwo

62
Ludzie listy piszą Stefan Boruta-Skulski

Polityka historyczna

66
Kilka słów o denazyfikacji Piotr Łysakowski
70
Ulica nie dla Kazimierza Kowalskiego! Kamil Klimczak

Władczynie

72
Gertruda Marek Barański

Pełna kultura

74
Pierwsze zdjęcie przedstawiające człowieka Iga Niewiadomska
76
Wojna na ekranie Karol Mazur
80
W kręgu Klio Rafał Łatka
82
Trzy księgi o zawiszy czarnym, rozmowa z Szymonem Jędrusiakiem Tomasz Plaskota

Z kotła dziejów

85
Św. Andrzej Bobola. Niezwyciężony atleta Chrystusa Agnieszka Żurek

Pupile historii

86
Afrykański pies na lwy Magdalena Szczepaniak

Czym strzelać

#87 Pierwszy włoski czołg średni@ Kacper Grochocki

Diabeł nie mógł

88
Między polską a Litwą. Konstancja Skirmuntt Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

90
Okrutny skorupiak Krzysztof Żaryn

Tajemnice archiwum akt nowych

92
Teresa Bogusławska – najmłodsza poetka walczącej Warszawy Katarzyna Wysoczyńska

Nac prezentuje

93
Piłsudski, Anders i przewrót majowy Katarzyna Brąkowska

Ze zbiorów MPW

95
Kapliczka z Leszna Katarzyna Utracka
okładka
 
 

Konfederacja Niepodległa

Stulecie odzyskania Niepodległej w cień przesunęło wszelkie inne rocznice, przecież także godne upamiętnienia. Należy do nich na pewno 250. rocznica wybuchu konfederacji barskiej, również dlatego że jej historia wpisała się w ciąg kolejnych wydarzeń zwieńczonych ostatecznie datą 11 listopada 1918 r. To wtedy bowiem 29 lutego 1768 r. w Barze na Podolu, w miasteczku fundowanym przez królową Bonę na pamiątkę jej miejsca urodzenia, miasta Bari, szlachta katolicka zbuntowała się przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu z racji jego zbytniej uległości wobec carskiej Rosji i wszechwładnego ambasadora Nikołaja Repnina. Król okazał się bezsilny zarówno wobec narzuconego prawa o ochronie dysydentów, jak i wobec porwania grupy polskich senatorów z bp. Kajetanem Sołtykiem na czele, którzy trafili do Kaługi. Biskup krakowski będzie tam więziony do 1773 r. Zjednoczona szlachta pod wodzą marszałka konfederacji Michała Krasińskiego i jego brata bp. Adama rozpoczęła zatem bój o zachowanie katolickiego charakteru monarchii, a jednocześnie o suwerenność naruszoną przez prawosławną Rosję i jej wszędobylskiego ambasadora. Szli do walki z pieśnią na ustach, której strofy brzmiały zgodnie z ówcześnie rozumianą polską racją stanu: „Stawam na placu z Boga ordynansu; Rangę porzucam dla nieba wakansu; Dla wolności ginę; Wiary swej nie minę; To jest mój azard”. Powstańcy liczyli na pomoc zewnętrzną, przede wszystkim ze strony Francji; nie doczekali się. Zrobili też wiele głupstw, z których największym pewnie było porwanie samego króla i – nieudana – próba jego zabicia.  Konfederacja zakończyła się klęską, I rozbiorem Rzeczypospolitej. Ok. 15 tys. konfederatów zostało zesłanych na Syberię. Wydawało się, że nie mogło już być gorzej. Ale my wiemy, że było gorzej.

Historia konfederacji barskiej to zatem z jednej strony dzieje powtarzającej się w XIX w. ballady polskiej o przegranych insurekcjach skierowanych przeciwko Rosji, ale z drugiej – to przecież także pierwszy fragment dziejów Polaków przez pokolenia dających świadectwo, że „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy”. Krew konfederatów i ich cierpienie stawały się zobowiązaniem wobec kolejnych pokoleń walczących o Niepodległą. Tak ich m.in. widział i opisywał Juliusz Słowacki w pieśni „Nigdy z królami nie będziem w aliansach”. Konfederaci ustanowili Jasną Górę swą stolicą, duchową stolicą Polski; klasztor z obrazem Czarnej Madonny, Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej, stał się zatem miejscem dojrzewania ludności mieszkającej w trzech zaborach w latach 1795–1918, do polskości. Zwieńczeniem tej drogi stanie się 1920 r., kiedy masy ludowe, polskie i niepodległe zarazem, staną w jednym szeregu z polskim kapłanem ks. Ignacym Skorupką, by walczyć i – jak trzeba – zginąć za swoją już Ojczyznę. Jak niegdyś konfederaci szlacheccy walczyli i cierpieli za swoją, I Rzeczpospolitą. Tradycją polskich powstań narodowych, ale także starań o podtrzymanie morale Narodu i jego ekonomicznej tężyzny w XIX w. była – inny niż z królami alians – jedność między polskim patriotyzmem a postawami polskich kapłanów, polskiego Kościoła. To wiara w Boga i przez Niego ustanowiony porządek oparty na sprawiedliwości kazały Polakom wierzyć, że racja moralna jest po naszej i naszych marzeń stronie. Opatrzność Boża dała nam zaś na przewodniczkę Maryję, w sposób szczególny zakochaną w naszym Narodzie. W maju przeżywamy ten alians powstały za przyczyną naszych przodków, trzeciego dnia tego miesiąca. I oby tak zostało.


Jan Żaryn

Stolica Apostolska a Konfederacja Barska

19.04.2018

Zawiązanie 28 lutego 1768 r. konfederacji barskiej było ostatnim akordem kryzysu zapoczątkowanego wstąpieniem na tron carycy Katarzyny II w 1762 r. – pisze Wojciech Kęder na łamach najnowszego numeru miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Między Polską a Litwą

19.04.2018

Była przedstawicielką ruchu , który łączył świadomość narodową polską z litewską i białoruską. Wspierała litewskie dążenia narodowe, ale krytykowała skrajny nacjonalizm i litewski, i polski. W wydanej już w czasach niepodległości broszurze „Idea jagiellońska a polityka kresowa ” pisała o tejże idei jako polityce zjednoczenia narodów dawnej RP – na łamach najnowszego numeru „wSieci Historii” pisze o Konstancji Skimuntt Joanna Puchalska.

Czytaj więcej

Żołnierze Andersa przeciw antysemityzmowi

19.04.2018

W armii polskiej powstałej w czasie II wojny światowej pod dowództwem gen. Andersa w związku sowieckim oprócz Polaków znalazło się 3-4 tys. Żydów. Izraelski dziennik „Jerusalem Post” ostatnio oskarżył polskich żołnierzy z tej armii o antysemityzm. Zarzut ten nie jest nowy – pisze Piotr Kardela na łamach najnowszego numeru miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Instytut Radowy nieznany pomnik

19.04.2018

Maria Skłodowska-Curie jest sławna głównie dzięki ogromnym osiągnięciom w dziedzinie fizyki i chemii. Ale ma też wielki wkład w rozwój medycyny – pisze Mieczysław T. Starkowski na łamach najnowszego numeru miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Piłkarskie pzekręty

19.04.2018

W latach 70. w peerelowskim futbolu pojawiły się pieniądze , w następnej dekadzie zresztą całkiem spore . A jak wiadomo – tam, gdzie jest kasa , tam są nieprawidłowości i wręcz mniej lub bardziej jawne przekręty – pisze Grzegorz Majchrzak na łamach najnowszego numeru miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła