Archiwum

Wydanie nr 09/2016 (40)

TEMAT MIESIĄCA

10
EDMUND ROMAN ORLIK. JAK DAWID Z GOLIATEM ANDRZEJ RAFAŁ POTOCKI
14
POLSKIE LOTNICTWO PRZED II WOJNĄ. GDY ROZBUDZONE SĄ MARZENIA PIOTR KOCYAN
18
„BLASK ŻOŁNIERSKIEJ LEGENDY”: WŁADYSŁAW DRELICHARZ MARIA RADOŻYCKA-PAOLETTI
22
KIEDY DZIADEK BYŁ NAZISTĄ WOJCIECH OSIŃSKI
25
MAUTHAUSEN-GUSEN.MODLĄCY SIĘ OBÓZ ANNA JAGODZIŃSKA
28
JAK ALEKSANDER STPICZYŃSKI OSZUKAŁ III RZESZĘ EWELINA STECZKOWSKA

WEHIKUŁ CZASU

30
WRZESIEŃ MICHAŁ KOMUDA

BITWA MIESIĄCA

34
ORSZA 1514 ANDRZEJ MATOWSKI

FELIETONY

37
PRZYJACIELE POLSKI GRZEGORZ GÓRNY
49
ZDZIWIENIE ZACHODU RYSZARD CZARNECKI
49
WIARA ALIX PIOTR SKWIECIŃSKI
65
1909 PIOTR SKIBIŃSKI
86
ARCYMISTRZOWIE ANTONI DUDEK
86
MY Z ONR PIOTR ZAREMBA

KALENDARZ HISTORYCZNY AGAD

38
WŁĄCZENIE MAZOWSZA DO KORONY POLSKIEJ 13 WRZEŚNIA 1526 r. JACEK KROCHMAL

DAWNO TEMU

40
SARMACKA STRONA MASONERII GRZEGORZ SZYMBORSKI
43
DLACZEGO JAN III SŁUSZNIE WIEDNIA BRONIŁ ZBIGNIEW HUNDERT

GRY O TRON

48
ZYGMUNT III WAZA MAREK BARAŃSKI

ZDARZYŁO SIĘ

50
W POWSTANIU I W KONSPIRACJI MICHAŁ WOJCIECHOWSKI
52
POLACY DO BRONI!”. SPÓR O 1 SIERPNIA ’44 KRZYSZTOF NAGRODZKI
56
OGŁOSZENIA W PRL. CZEGO TAM NIE BYŁO SEBASTIAN LIGARSKI
59
1980. PACYFIKACJA, KTÓREJ NIE BYŁO GRZEGORZ MAJCHRZAK

PRASPORT

62
MEDALOWE DZIEWCZYNY KALBARA MATEUSZ KOSIŃSKI

MILLENNIUM +50

66
POLONIA NA WYSOKOŚCI ZADANIA. OBCHODY CHRZTU POLSKI W USA RAFAŁ ŁATKA

ZIEMIAŃSTWO

69
W MUNDURZE I SUTANNIE JAROSŁAW KOSSAKOWSKI

POLITYKA HISTORYCZNA

72
ZAPOMNIANE IMIĘ UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO ADAM LEWANDOWSKI

PEŁNA KULTURA

74
REYMONT AUTOREM TRYLOGII ŁUKASZ MICHALSKI
76
NIESTRUDZONY DLA POLSKI. ADAM JERZY HARASOWSKI KATARZYNA FUKSA
80
MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA Z GRAŻYNĄ ORŁOWSKĄ-SONDEJ, REPORTERKĄ TVP WROCŁAW, ROZMAWIA MICHAŁ KARPOWICZ
82
DON, CZYLI KS. ALOJZY ORIONE PIOTR KOCYAN
84
WŚRÓD KSIĄŻEK MAREK KLECEL

Z ARCHIWUM IPN

87
ZMIANA OKUPANTÓW W STRYJU KONRAD WIESŁAW ŚLUSARSKI

PUPILE HISTORII

88
OWCZARKI Z WIETNAMU MAGDALENA SZCZEPANIAK

Z KOTŁA DZIEJÓW

89
RELIGIA, ŁACINA I INNE FORMY OPRESJI AGNIESZKA ŻUREK

ZE ZBIORÓW MPW

90
BITWA I ZBRODNIA W PĘCICACH HANNA ZAREMBA

CZYM STRZELAĆ

91
ORP „ORZEŁ” KACPER GROCHOCKI

DIABEŁ NIE MÓGŁ

92
WANDA OSSOWSKA, DZIEWCZYNA Z AK JOANNA PUCHALSKA

CHLEBA NASZEGO

94
W ZDROWYM CIELE KRZYSZTOF ŻARYN

KOMIKS

96
54 LATA MAREK OLEKSICKI, BARTOSZ SZTYBOR

WSZYSCY ŚWIĘCI

98
MATKA TERESA ARTUR MOCZARSKI

NAC PREZENTUJE

99
NIEMCY W POLSCE JAK U SIEBIE SYLWIA ZAWACKA
okładka
 
 

Walka o II wojnę światową

 

Na czym ona dziś polega? Bez wątpienia lata 1939 – 1945 to czas najbrutalniejszego rozprawiania się człowieka z człowiekiem; w wyniku ludobójstwa na szeroką skalę przeprowadzonego – przede wszystkim przez III Rzeszą – zginęło co najmniej 55 milionów osób. Tylko w Europie sprawcami masowych mordów byli obok Niemców także Sowieci, ale przecież i Ukraińcy i Litwini oraz inni walczący w formacjach kolaborujących z hitlerowcami, głównie z bezbronną ludnością cywilną, w tym polską. Z kolei, bierne i egoistyczne wpatrywanie się elit zachodnich jedynie we własne gniazdo i bezpieczeństwo stanowiło dla Niemców wsparcie w prowadzonej przez nich wojnie, która nie musiała trwać aż tyle lat. A zatem także pochłonąć tyle ofiar.

Powyższy obraz odpowiedzialności za masakrę jaką ludzkość sobie zgotowała, poddawany był i jest wielostronnej kontestacji. Polacy przez wiele dziesięcioleci nie mieli suwerennego głosu, by wesprzeć powyższy opis sprawców XX wiecznego zła. Niemcy, Rosjanie i Żydzi, przy udziale znacznych sił i środków, zdołali swoje narodowe wrażliwości tak zuniwersalizować, by stały się paneuropejskimi, światowymi. Zagłada Żydów stanowi dominujący obraz cierpień z lat II wojny światowej, nieporównywalny do doświadczeń innych narodów; Niemcy zamienili się w nazistów – początek tej operacji to lata 60-te XX wieku – i stali się powoli także symbolem walki i oporu przeciwko odnarodowionym sprawcom wojny. Rosjanie pozostali nadal głównym wyzwolicielem Europy od faszyzmu, który poniósł największe ofiary.

W 1939 r. liczba ludności Polski wynosiła 35,1 mln. Po zakończeniu działań wojennych, według pierwszego spisu z 1946 r. w granicach nowej Polski zdominowanej przez komunistów mieszkało 23, 93 mln obywateli. Te suche dane statystyczne stanowią jedynie podstawę do zadania sobie pytania o skalę tragedii, która dotknęła ludzi tutaj mieszkających w latach 1939 – 1946. Według danych z IPN z 2009 r. z rąk Niemców zginęło ok. 5, 470 – 5, 670 mln obywateli II RP (w tym 2, 770 mln rdzennych Polaków, a ok. 2, 700 – 2,900 mln Żydów i Polaków pochodzenia żydowskiego, w tym w pełni spolonizowanych). Jedynie w ciągu 63 dni Powstania Warszawskiego Niemcy zamordowali od 120 do 180 tys. ludności miasta, w tym w ciągu kilku dni od 5 sierpnia 1944 r. ponad 50 tys. mieszkańców dzielnicy Woli. Do liczby tej należy dodać co najmniej 100 tys. Polaków zamordowanych przez nacjonalistów ukraińskich, a także ok. 500 tys. obywateli II RP, głównie Polaków, w drugiej kolejności Żydów, zamordowanych z rąk sowieckich, w tym ponad 22 tys. polskich jeńców wojennych zamordowanych strzałem w tył głowy w kwietniu-maju 1940 r.

W Polsce prowadzony jest od 10 lat program pt. Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939 – 1945 (zob. www. straty.pl). Do końca 2015 r. w bazie znalazły się informacje dotyczące 4, 801 070 ofiar i osób represjonowanych, w tym 1, 178.177 mln ofiar śmiertelnych i 3, 622 893 osób w różny sposób represjonowanych przez Niemców. Mimo upływu ponad 70 lat od wybuchu wojny udało się zebrać aż tak bogatą dokumentację. Prace trwają, choć twórcy projektu zdają sobie sprawę, że liczba ofiar anonimowych – szczególnie wśród polskich Żydów – będzie coraz dłuższa. Katalog represji zastosowanych wobec obywateli II RP, w tym głównie Polaków, obejmuje kilkanaście kategorii, a obok ofiar holocaustu warto wymienić: żołnierzy WP; jeńców wojennych; uczestników konspiracji; więźniów obozów koncentracyjnych i innych obozów pracy; skazanych przez niemieckie sądy (np. za pomoc Żydom, czy za działalność konspiracyjną na terenie ziem włączonych do III Rzeszy); ofiary egzekucji ulicznych; wypędzeni i deportowani; robotnicy przymusowi; germanizowane dzieci, ale i nienarodzone zamordowane w obozach; cywilne ofiary nalotów i bombardowań, itd., itd. Do polskich kategorii represji, rzecz jasna nie tylko niemieckich, wypada dołączyć jeszcze co najmniej, te które stanowiły efekt II wojny światowej: ofiary powojenne, na skutek chorób i przeżytych cierpień; ofiary terroru komunistycznego po wojnie; przymusowi emigranci rozsiani po całym świecie.

Mamy o czym opowiadać światu, by polskie doświadczenie z lat II wojny światowej nabrało uniwersalnej wartości.

 

Jan Żaryn

„Pancerna szarża Orlika” na łamach „wSieci Historii”

18.08.2016

W najnowszym numerze miesięcznika „wSieci Historii” przypominamy postać Romana Orlika, pierwszego polskiego asa pancernego II wojny światowej. Najnowszy numer najpopularniejszego pisma historycznego w sprzedaży od 18 sierpnia br. także w formie e-wydania dostępnego na urządzeniach mobilnych z systemem iOS oraz Android w bezpłatnej aplikacji wSieci.

Czytaj więcej

Gdy rozbudzone są marzenia

01.01.1970

„Lata 30. XX w. to dla historii polskiego państwa czas realizacji wizji silnego państwa” – pisze Piotr Kocyan. Czy polskie samoloty podczas kampanii wrześniowej mogły sprostać  maszynom niemieckim? Dlaczego nasza armia lądowa podczas pierwszych dni II wojny światowej została praktycznie bez lotniczego wsparcia? Ambicje były ogromne, potencjał duży, kadry wspaniałe, ale niestety pokonała nas biurokracja – takie wnioski można wysnuć na podstawie artykułu Piotra Kocyana, który można przeczytać w najnowszym numerze „wSieci Historii”. 

Czytaj więcej

Nieznane/zakazane

18.08.2016

Władysław Reymont,autor „Ziemi obiecanej” i „Chłopów”, polski noblista z 1924 r., napisał także wielką powieść historyczną w trzech tomach pod zbiorczym tytułem „Rok 1794”. W dodatku sam uważał to dzieło za swe najwybitniejsze dokonanie! – pisze Łukasz Michalski w nowym wydaniu miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Ostatnia bitwa polskiego średniowiecza

18.08.2016

Agresywne zapędy Moskwy zostały powstrzymane przez wspaniałe polskie zwycięstwo pod Orszą z 1514 r. – jedną z ostatnich bitew polskiego średniowiecza – pisze na łamach nowego wydania miesięcznika „wSieci Historii” Andrzej Matowski.

Czytaj więcej

„Polacy, do broni!”

18.08.2016

Każda kolejna rocznica powstania warszawskiego przynosi spory o sens podjęcia walki. Zgłębiając temat, trzeba jednak skonstatować, że zryw ten nie mógł nie wybuchnąć – przypomina Krzysztof Nagrodzki w najnowszym numerze „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Zdusić protest

18.08.2016

Strajki w sierpniu 1980 r. mogły się zakończyć pacyfikacją. Na szczęście propozycja ich siłowego stłumienia, która narodziła się w MSW, nie uzyskała aprobaty – pisze Grzegorz Majchrzak na łamach nowego wydania miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.