Aktualne wydanie

Wydanie nr 1-2/2022/2021 (104-105)

Głos naczelnego

3
Sposób na pandemię Jan Żaryn

Co było, co będzie

6
Co było, co będzie Piotr Mazurek

Rzeczpospolita podziemna… mniej znana

10
Konspiracja „niepokornych” piłsudczyków Przemysław Waingertner

W cieniu Holocaustu

12
Polskie obozy, polski Holocaust, polski antysemityzm… Przemysław Waingertner

40. rocznica stanu wojennego

14
Przeciwko stanowi wojennemu Grzegorz Majchrzak
15
Kolebka „Solidarności” strajkuje Grzegorz Majchrzak
16
Spacyfikowany Szczecin w grudniu 1981 r. Sebastian Ligarski
17
Górniczy sprzeciw Jarosław Neja
18
Najkrwawszy strajk stanu wojennego Robert Ciupa

Z fototeki IPN

20
Strajk w Hucie Katowice Radosław Poboży

W służbie Niepodległej

22
Badania nad rodowodem i tożsamością narodową Fryderyka Nietzschego Miłosz Sosnowski
24
Przedszkola Polski „ludowej” Monika Wiśniewska
26
Dorożki warszawskie w XIX w. Karolina W. Gańko, Łukasz Lubryczyński

Wehikuł czasu

28
Styczeń, luty Michał Komuda

Skarby AGAD

32
Dominikanie Jacek Krochmal

Tajemnice AAN

34
Stanisław Grocholski – życie w służbie Veritas Rafał Kierzkowski

Felietony

36
Zapaść saska Grzegorz Górny
73
1958 – Mao walczy z przyrodą Paweł Skibiński
77
Smutny kontynent Antoni Dudek
77
Oklaski nie umilkną... Ryszard Czarnecki
85
Za drzwiami Gabriela Sierocińska-Dec
86
Imigracja po namyśle Marek Jurek
98
Silva Rerum Andrzej Skwarczyński

Dusza kontusza

38
Remian Jelec – niedoszły fundator Henryk Litwin

Dawno temu

41
W sądzie z Krzyżakami Maciej Maciejowski
44
Ujścia obraz prawdziwy Bartosz Staręgowski

Zdarzyło się

48
Rządowa przygoda Gonzagi-Myszkowskiego Piotr Świątecki
50
Łukasiewicz i Długosz – polscy nafciarze, społecznicy i filantropi Waldemar Czechowski
54
Król Kaszubów Dariusz Walusiak
56
„Psotny Kazik” i „pijawki” – o emocjach dowódców w konspiracji Mariusz Olczak
59
Kapitan Barbara Sadowska Jacek Czaputowicz
62
Urszula Małgorzata i Marek Nowiccy

Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

65
Historia pewnej fotografii Kamil Sulej

Władczynie

68
Ludwika Maria Marek Barański

Polonia

70
Wasiutyński na celowniku wywiadu PRL Krzysztof Tarka

Ziemiaństwo

74
Ciechanowieccy jednaż krew z Kiszkami Jarosław Kossakowski

Pełna kultura

78
Nasz Świdermajer Hanna Litwin
80
Moniuszko – piewca polskości Jerzy Miziołek
83
W kręgu Klio Rafał Łatka

Diabeł nie mógł

88
Kobieta pióra i dwa powstania Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

90
Ta leniwa tarczyca Krzysztof Żaryn

Czym strzelać

92
Produkt polski Kacper Grochocki

NAC prezentuje

96
Wieżowe Punkty Obserwacyjne Łukasz Karolewski

Ze zbiorów MPW

99
Ostatni lot Halifaxa JP-276 „A” Rafał Brodacki
okładka
 
 

W służbie Niepodległej

Dawno, dawno temu, w 2011 r. zaproponowałem ówczesnemu prezesowi banku BZ WBK Mateuszowi Morawieckiemu – którego wówczas nie znałem – by wsparł młodych, ambitnych historyków podnoszących swoje kwalifikacje naukowe w Instytucie Historii UKSW. Pracowałem na tym Uniwersytecie od blisko 10 lat i stale odczuwałem pewien niedosyt. Spod mojej, i moich kolegów z Instytutu Historii, ręki wychodziło co roku co najmniej kilku wybitnych magistrów historii, także wybitnych doktorów nauk historycznych. Maszynopisy ich prac leżały jedynie w czytelni, mimo że powinny się znaleźć w formie książek monograficznych na półkach księgarskich. I wtedy odnalazłem pana Morawieckiego, któremu przedstawiłem projekt mający na celu wsparcie młodych historyków. Marzeniem każdego autora pracy jest przecież wydrukowanie jego pracy magisterskiej czy doktorskiej. Muszą one – rzecz jasna – spełnić wymogi naukowe, ale bez pieniędzy żadna seria wydawnicza nie utrzyma się na rynku. I tak się zaczęło…

Z wydawnictwem UKSW i przez pierwsze lata wspierającym nas wydawnictwem państwa Jastrzębskich LTW wymyśliliśmy nazwę „W służbie Niepodległej”. Do Rady Programowej zgodzili się wejść wybitni historycy, także spoza UKSW, z profesorami Andrzejem Nowakiem i Wojciechem Roszkowskim na czele. Oni także mi zawierzyli. Bardzo im za to dziękuję. We wstępie do pierwszej pracy – mojej magistrantki Magdaleny Bogdan – pt. „Radio Madryt 1949–1955” – napisałem m.in.: „Seria »W służbie Niepodległej« nosi dumny i zobowiązujący tytuł. Jej twórcy przekazują czytelny sygnał, iż są naukowcami wpisującymi się w niepodległościową tradycję narodu i państwa polskiego. Jesteśmy także ludźmi wiary, dlatego wybraliśmy Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego jako miejsce pracy i wydawania naszej serii. Bliskie są nam słowa Prymasa Tysiąclecia, patrona uczelni, który stwierdził swego czasu: »Tak postanowił Bóg, który stworzył narodową formę bytowania, żądając, byśmy ją osłaniali«”. Do dziś wyszło ponad 20 książek z tej serii, prac magisterskich i doktorskich, których promotorami są pracownicy naukowi Instytut Historii UKSW. Są to głównie monografie, ale także prace zbiorowe zawierające artykuły magistrantów i doktorantów, wychodzące pod ich redakcją. Mój patronat – jako przewodniczącego Rady Programowej serii – ogranicza się do wspierania i moderowania młodych ludzi. W ślad za panem premierem Mateuszem Morawieckim, który zaryzykował jako prezes BZ WBK i wsparł finansowo raczkującą serię, poszli kolejni sponsorzy. Dziękuję mu bardzo za ten ówczesny gest i wiarę, że mogę być twórcą ważnego dzieła. Na rynku naukowym seria jest dziś obecna, a jej autorzy są doceniani. Prace m.in. Ilony Lewandowskiej czy Grzegorza Łeszczyńskiego były nagradzane lub nominowane do najbardziej prestiżowych nagród, a książki np. Rafała Sierchuły czy Sebastiana Bojemskiego o ludziach obozu narodowego, także Jana M. Jackowskiego o znanym kapłanie, w końcu Artura Kubaja, Przemysława Zwiernika i Jarosława Schabieńskiego o ludziach i dziełach Solidarności w różnych częściach Polski są w świecie naukowym powszechnie znane i wielokrotnie cytowane.

W niniejszym wydaniu „wSieci Historii” prezentujemy wybrane fragmenty książek monograficznych, które wyszły w serii w ostatnich latach – do 2020 r. włącznie. Są to prace zarówno znane, jak i mniej znane, do których lektury szczególnie zachęcam, np. do fragmentu świetnej monografii Moniki Wiśniewskiej o przedszkolach w Polsce Ludowej, stanowiących „siedlisko dewocji”, i o przedszkolakach podlegających od trzeciego roku życia presji ideologicznej. Wydawnictwo UKSW ma je w swoich magazynach. Tematyka serii jest bardzo różna, zgodnie z różnorodnością specjalizacji naszej uczelnianej profesury. Dominuje jednak wiek XIX i XX, a szczególnie widoczne są prace opowiadające o trudnych czasach PRL.

Jan Żaryn, redaktor naczelny

Najkrwawszy strajk stanu wojennego

16.12.2021

O wprowadzeniu stanu wojennego górnicy z kopalni Wujek dowiedzieli się w nocy z 12 na 13 grudnia. Około 23.30 internowano Jana Ludwiczaka, przewodniczącego Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” KWK „Wujek” – rozpoczyna Robert Ciupa.

Czytaj więcej

Przedszkola Polski „ludowej”

16.12.2021

II wojna światowa, jak i zmiana granic państwa doprowadziły do poważnych przeobrażeń ludnościowych, wskutek czego Polska stała się krajem niemal jednorodnym wyznaniowo – pisze Monika Wiśniewska.

Czytaj więcej

Łukasiewicz i Długosz – polscy nafciarze, społecznicy i filantropi

16.12.2021

Przełom wieków XIX i XX wciąż fascynuje. Szczególnie gdy próbujemy znaleźć odpowiedzi na nas ze „polskie pytania”: kiedy, gdzie i jak rodził się przemysł na ziemiach polskich pod zaborami, jak rodziły się i formowały prądy społeczno-politycznych koncepcji co do przyszłej wolnej Polski? – pisze Waldemar Czechowski.

Czytaj więcej

„Psotny Kazik” i „Pijawki” – o emocjach dowódców w konspiracji

16.12.2021

Służba w konspiracji obarczona była ciągłym stresem – napięciem i zdenerwowaniem wynikającym z zagrożenia aresztowaniem czy utratą życia. Mariusz Olczak opisuje wojenne perypetie reprezentantów polskich sił zbrojnych podczas II wojny światowej.

Czytaj więcej

Moniuszko – piewca polskości

16.12.2021

1 stycznia 2022 r. mija kolejna rocznica ogromnego triumfu „Halki” Stanisława Moniuszki. Do śpiewu fortepianu Chopina dołączyły operowe arie piewcy polskości, które ze szczególną siłą wybrzmiały w „Strasznym dworze” – pisze Jerzy Miziołek.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.