Archiwum

Wydanie nr 11/2017 (54)

10
O początkach Poczty w Polsce Rafał Biernacki
12
Reaktywacja Poczty po 1918 r. Rafał Biernacki
15
Niezwykłe losy Anna Litwin
18
Wielcy obrońcy: 1 września ’39 Jerzy Dąbrowski
20
Historia na znaczkach Renata Kurek

Felietony

23
1923 Paweł Skibiński
32
Holofernes u bram Grzegorz Górny
69
Polski „ojciec chrzestny” Trumpa Ryszard Czarnecki
69
Skutki niedoszłego powstania Piotr Skwieciński
83
Gwiezdne lata Gombrowicza Paweł Kowal
83
Śledztwo Antoni Dudek
94
Nie mają prawa Piotr Zaremba
98
Cmentarz Palmiry Andrzej Skwarczyński

Wehikuł czasu

26
Listopad Michał Komuda

Kalendarz historyczny AGAD

30
Polskie wesele w Ladshut 14 listopada 1475 r. Jacek Krochmal

W stulecie niepodległości

33
Lechici, LAchowie, a może Sarmaci Michał Janik
36
Starożytna „Polska” Kazimierz Paczesny

Dawno temu

38
Egzotyczny sojusz Jagiełły Erwin Jan Kozłowski
41
Przyczyny wybuchu reformacji Ks. Józef Mandziuk

Zdarzyło się

44
Przesłuchanie „Murata” Jerzy Bednarek
47
Rekolekcje z papieżem Wacław Leszczyński
50
Kerala – chrześcijańska wyspa na hinduskim oceanie Ryszard Czarnecki

Ziemiaństwo

53
Radziwiłłowie w Białej Podlaskiej Jarosław Kossakowski

Prasport

56
Warszawski stadion Skry: Rekord za rekordem Z Przemysławem Babiarzem Rozmawia Tomasz Karpowicz

Nasze wspomnienie

58
Erazm Ciołek (1937–2012) Agata Ciołkowa

Pamięć i miejsca

60
Polskie groby w Uzbekistanie Jerzy Dąbrowski
62
Gdzie ongi złoczyńców grzebano Piotr Otrębski

Polonia

66
Historia opowiadana przez sztukę w Londynie Dobrosława Platt

Polityka historyczna

70
Wileńska „Łączka” Ilona Lewandowska
72
Masowe groby w Tuskulanum Z Prof. Iloną VašKevičIūTė Rozmawia Ilona Lewandowska

Pełna kultura

73
Sentymentalna podróż Czesława Miłosza Grzegorz Majchrzak
76
Władysław Reymont. Od Gildii do Jasnej Góry Maria Balicka
78
Polscy koryfeusze Marek Stremecki
80
Wśród książek Marek Klecel

Pupile historii

84
Najlepszy przyjaciel człowieka Magdalena Szczepaniak

Z kotła dziejów

85
Powiały nad Warszawą sztandary polskie Agnieszka Żurek

Ze zbiorów MPW

86
Powstańcza „dekawka” Rafał Brodacki

Czym strzelać

87
Pistolet maszynowy M1 Thompson Kacper Grochocki

Diabeł nie mógł

88
Piece pani Grażyny Joanna Puchalska

Chleba naszego

90
Medyczna wiedza o życiu Krzysztof Żaryn

Tajemnice Archiwum Akt Nowych

92
Cenni Korbońscy Katarzyna Wysoczyńska

NAC prezentuje

93
Święto Niepodległości Wanda Zielińska

Historia okładki

96
Pocztowcy w ogniu Michał Korsun

Opowieści IPN

99
Ofiara stanu wojennego Katarzyna Adamów
okładka
 
 

Znaczki w listopadowej oprawie

Mam w swoim pokoju, od dzieciństwa zbierane, znaczki z różnych państw, wkładane niegdyś sumiennie do klaserów. Zacząłem je zbierać, gdy miałem 10 lat. W tej pasji była ukryta, jak dziś mogę tego dowieść, moja mania podróżowania. Zbierałem bowiem znaczki z myślą, by w zbiorach znaleźli się „reprezentanci” wszystkich państw świata. Miałem więc znaczki z Afryki: Nigerii, RPA czy Lesotho, ale i z równie oryginalnej Górnej Wolty, czy też z innych krańców świata: z Filipin i wszystkich państw Ameryki Południowej. Pierwszą część kolekcji stanowił prezent: odziedziczone dwa klasery, w których z kolei dominowały znaczki z okresu II RP, lecz także wojenne, kilka z okresu jeszcze carskiej Rosji oraz Austrii przed Anschlussem.


Piszę o tym nie tylko, by się pochwalić, ale by zachęcić państwa do lektury tekstów dotyczących historii Poczty Polskiej i historii w znaczkach polskich obecnej. Znaczna część artykułów tematu miesiąca powstała dzięki współpracy z Pocztą Polską SA. Serdecznie dziękuję panu prezesowi zarządu Przemysławowi Sypniewskiemu i całemu zespołowi, także autorom, za udział w pracy nad niniejszym numerem naszego pisma. Czytelnicy mogą zobaczyć m.in. zdjęcia pięknych znaczków wpisujących się swą tematyką w obchody rocznicy odzyskania niepodległości i budowania Polski Odrodzonej. Znaczki upamiętniające postać gen. Józefa Hallera, podobnie jak poświęcony Cichociemnym, wpisują się z kolei w obchody rocznic powstania „Błękitnej Armii” i pierwszego skoku na ziemie polskie okupowane przez Niemców. Poczta Polska SA, podobnie jak wiele innych instytucji, realizuje tym samym swój program historyczno-edukacyjny, w którym dominuje wola zaprezentowania całego spektrum postaw, ludzi i wydarzeń, stanowiących fundament naszej teraźniejszości i wpływających na obecny kształt Polski – państwa i narodu. Autorzy przypominają nam także o niezwykłych polskich dziejach, heroicznych, jak w przypadku obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku w 1939 r., jak i mniej znanej związanej z postacią Włodzimierza Polańskiego. Rosjanin, kolekcjoner i naukowiec, który wybrał Polskę na swoją ojczyznę, przyczynił się – jak nikt wcześniej – do poznania przez nas historii poczty na ziemiach polskich, m.in. w dziele życia „Znaki i marki pocztowe w Polsce w XVIII i XIX wieku (1780–1870)”. Jego życiorys to kolejny dowód na atrakcyjność naszej kultury, naszego dorobku cywilizacyjnego, któremu – jak widać – także na imię Poczta Polska.


Skoro wspominamy postacie historyczne, nie sposób nie odnieść się do artykułów poświęconych polskim cmentarzom, kościołom cmentarnym i kapliczkom. O jednym z tych miejsc, mnie szczególnie bliskim, piszemy w tym numerze – o nieodbudowanym po wojnie warszawskim kościele św. Jerzego, przy ul. Świętojerskiej, przy którym dawno, dawno temu znajdował się niezwyczajny Cmentarz Skazańców, powoli wygaszany do początku XIX w. W 1913 r. kościół w części zniszczono, wkomponowując go do bryły powstałej wówczas wielkiej Hali Świętojerskiej. W czasie II wojny światowej świątynia i bazar zostały wprawdzie zniszczone, ale ruiny mogły stanowić żywą pamiątkę po okrutnych czasach okupacji. Mój ojciec inż. arch. Stanisław Żaryn w 1949 r. – po odkryciu pozostałości gotyckich po świątyni – zaprojektował w tym miejscu trwałą ruinę, tak jak uczynili to np. Niemcy w Hamburgu. Niestety, ostatecznie w 1962 r. – jak piszą varsavianiści – gotyckie okna i łuki „bezmyślnie zburzono, by wznieść w tym miejscu standardowe bloki mieszkalne nieprzedstawiające żadnej wartości architektonicznej”.


Zbliża się dzień wspomnienia Wszystkich Świętych, a następnie Zmarłych (Zaduszki). Jak co roku będziemy chodzić na groby, o które dbamy jak niewiele narodów na świecie, jak co roku będziemy zbierać do puszek i dawać swoje oszczędności, by żaden grób polskiej rodziny – a jest ich wiele rozsianych na cmentarzach świata – nie pozostał zniszczony, zapomniany, anonimowy.

 

Jan Żaryn
 

Reaktywacja Poczty Polskiej po 1918 r.

21.10.2017

Działalność polskiej organizacji pocztowej silnie przyczyniła się do odbudowy polskiej państwowości po odzyskaniu niepodległości. Sprawny system łączności umożliwiał efektywną komunikację, która miała decydujący wpływ na kształtowanie odrodzonej RP – pisze Rafał Biernacki z Poczty Polskiej SA

Czytaj więcej

Starożytna „Polska”

21.10.2017

Jaka była starożytna „Polska”, której pozostałości możemy odnaleźć nie tylko w ziemi i na kartach ksiąg, lecz i w naszych sercach? „Polska”, której istnienie należałoby chociaż zasygnalizować – pisze Kazimierz Paczesny

Czytaj więcej

Od Gidli do Jasnej Góry – życiowa wędrówka Władysława Stanisława Reymonta

21.10.2017

W nowym wydaniu Maria Balicka podejmuje temat religijności Władysława Stanisława Reymonta i stara się odpowiedzieć na pytanie: Jaką drogę przeszedł noblista, że są literaturoznawcy zaliczający go do grona pisarzy katolickich?

Czytaj więcej

Przesłuchanie „Murata”

21.10.2017

W nocy z 11 na 12 marca 1949 r. strażnicy aresztu WUBP w Łodzi stwierdzili, że skazany na karę śmierci Jan Małolepszy „Murat” leży martwy w swojej celi. W oficjalnym komunikacie informowano, że mężczyzna zmarł na atak serca – pisze  Jerzy Bednarek

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.