E-prenumerata

i

tylko 9,99 zł za miesiąc

Och, Karol! "Głupota jest też pewnym sposobem używania umysłu"

opublikowano: 1 stycznia 2014

Choć nastrój mamy noworoczny, nie będzie to bynajmniej tekst recenzji polskiego filmu o bawidamku Karolu Górskim: ani o wcześniejszej ekranizacji Romana Załuskiego z 1985 roku z Janem Piechocińskim w roli głównej, ani też o późniejszej komedii Piotra Wereśniaka z 2010 roku z Piotrem Adamczykiem. Oba te filmy łączy ta sama autorka scenariusza, mistrzyni gatunku Ilona Łepkowska.

Ale ja nie jestem recenzentem filmowym, wolę więc pisać o Karolu… Irzykowskim. Ten znakomity krytyk literacki został ranny w Powstaniu Warszawskim i zmarł w szpitalu w Żyrardowie w listopadzie 1944. Jego aforyzmy okazują się być ponadczasowe i pasują do sytuacji politycznej III RP jak w mordę strzelił. Bo jeśli czytam słowa Irzykowskiego „Lepiej z mądrym zgubić niż z głupim znaleźć - mówi przysłowie, ale najgorzej jest z głupim zgubić, a to się dzieje najczęściej” – to czy nie można mieć wrażenia, że prorok Karol opisuje , tyle, że 80 lat wcześniej to, co dzieje się z udziałem elity władzy A.D. 2013? Albo inna rzecz, którą jak ulał można odnieść do miłościwie nam panujących: „Głupotę można by wytrzymać, gdyby nie była ponadto jeszcze napastliwa i nie posługiwała się niektórymi chwytami mądrości – czym mądrość nie może się jej odwzajemnić”. Albo słowa o, wypisz, wymaluj, Donaldzie Tusku: „Magik urządza dziesięć przedstawień, wyczerpuje wszystkie triki – w końcu pozostanie mu jeszcze jeden: pokazać swój warsztat, to, co jest za zasłoną. To jest ostatnie przedstawienie”. Cóż, Irzykowski oddał istotę rzeczy a propos funkcjonowania obecnego premiera i aż ciśnie się pytanie, kiedy będzie to ostatnie przedstawienie i kiedy wyborcy spuszczą kurtynę, zapewne przeraźliwie przy tej okazji gwiżdżąc. I dalej. Czy nie oddaje istoty rzeczy, gdy chodzi o funkcjonowanie obecnej władzy, twierdzenie Irzykowskiego:

W polityce zamiast grać, wciąż tasują karty.
Gdy słucham lub oglądam przedstawicieli obu partii tworzących koalicję rządową, cisną mi się na usta słowa Pana Karola:
Głupota – jest też pewnym sposobem używania umysłu.
Gdy rząd nagle usiłuje odkrywczo przedstawić jako własne pomysły cudze, choćby dotyczące wielkich polskich inwestycji kapitałowych lub OFE, chciałoby mu się zadedykować inną myśl Irzykowskiego: „Polemizować z kimś, kto stoi na naszym dawniejszym stanowisku: śmieszne uczucie, jak na widok drugiego męża swojej eks-żony”.
Gdy minister Radek Sikorski wylatywał z rządu PiS, w którym piastował funkcję szefa MON, można było zrecenzować to słowami Irzykowskiego:

Swoją osobistą klapą pokierował tak, aby się stać ofiarą panującego systemu politycznego.
Ale prorok Karol przewidział też Unię Europejską z jej bla, bla, bla, nowomową, zwaną też w slangu „eurospeakiem”. UE zapowiada przed każdym swoim szczytem, że będzie to szczyt przełomowy. Tak się więc do tego odniósł:
Śnił mi się wyraz jełom, miało to znaczyć, ze jakiś jełop przeżywa – czy robi sobie – przełom. Oh, wasze jełomy!
Jeszcze słów parę o obecnie rządzących: oni myślą nie mózgiem, lecz gwoździami, które mają w głowie.
Karol Irzykowski żyjąc w II Rzeczypospolitej genialnie opisał mainstreamowe media III Rzeczypospolitej:
Jest rzeczą obrzydliwą do jakiego stopnia człowiek potrafi szczerze przymilić się…

Gdy w Sejmie poprzedniej kadencji mieliśmy i mamy teraz do czynienia z zamrażarką czyli zablokowywaniem projektów ustawodawczych opozycji, to w tym kontekście można by zacytować autora „Mostów”, który i to świetnie przewidział:
Gdyby ustanowić święto słuchania cudzych argumentów!
A jak czasem ja sam piszę nieco zawile, to od razu przypominam sobie, co ów Irzykowski napisał do jednego z największych poetów XX wieku, niesłusznie zapomnianego, Tadeusza Gajcego (zabity przez Niemców w Powstaniu Warszawskim): „Prościej, panie Tadziu, prościej”.

W tym Nowym Roku mija 70 rocznica śmierci Karola Irzykowskiego.
*Artykuł ukazał się w "Gazecie Polskiej" (31.12.2013)

Ryszard Czarnecki



 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.